Erledigaeth yn Lloegr yr Oesoedd Canol
Trethiant Trwm
Nid oedd pethau bob amser yn gyfforddus i Iddewon ym Mhrydain yn yr Oesoedd Canol. Roeddent yn cael eu hystyried fel alltudion , pobl nad oeddent yn Gristnogion mewn teyrnas Gristnogol. Dim ond gwaethygu a wnaeth y sefyllfa. Dros amser, dechreuodd y syniad bod Iddewon yn perthyn i’r brenin fel ei eiddo gael ei dderbyn yn Lloegr. Roedd hyn yn golygu eu bod o dan ei amddiffyniad, ond hefyd yn ddarostyngedig i’w hwyliau a’i ofynion.
Roedd y brenin yn gweld yr Iddewon yn Lloegr fel ffynhonnell arian y gallai ei defnyddio pryd bynnag y dymunai, trwy drethi arbennig neu drwy fynnu benthyciadau . I dalu am ryfeloedd yn y 13eg ganrif, cafodd y gymuned Iddewig ei threthu’n gynyddol drymach o’i gymharu â phobl nad oeddent yn Iddewon. Yn wyneb y gwahaniaethu hwn, dechreuodd llawer o Iddewon adael y wlad .
Brenin Edward a'r Gorchymyn Alltudio
Daeth diwedd y cyfnod hwn o fywyd Iddewig yn Lloegr ym 1290 , gyda’r Gorchymyn Alltudio . Gorchmynnodd Edward I i bob Iddew adael Lloegr yn gyfnewid am gytundeb y Senedd i’r dreth sengl fwyaf yn yr Oesoedd Canol.
Enllib Gwaed a Chyflafanau
Ym 1144, cyhuddwyd Iddewon Norwich o lofruddio plant Cristnogol. Yn ddiweddarach, datblygodd cyhuddiadau tebyg i honiadau bod Iddewon wedi defnyddio eu gwaed i wneud matzahFlat (unleavened) bread eaten on Passover, made of just flour and water. ar gyfer gŵyl y Pasg. Lledaenodd y celwydd hwn, a elwir bellach yn ‘ Enllib Gwaed’ , ledled Lloegr, a chyhuddwyd mwy o gymunedau Iddewig ar gam o’r drosedd .
Tyfodd casineb at Iddewon, ac ym 1190 digwyddodd un o gyflafanau gwrth-Semitaidd gwaethaf Ewrop yn yr Oesoedd Canol yn Efrog . Cafodd cymuned Iddewig gyfan y ddinas ei dal gan dorf ddig y tu mewn i dŵr Castell Efrog .
Dewisodd llawer o aelodau’r gymuned gyflawni hunanladdiad yn hytrach na chael eu llofruddio neu eu bedyddio dan orfod gan yr ymosodwyr. Dim ond un o gyfres o laddfeydd Iddewon yn Lloegr ddiwedd y 12fed ganrif oedd hwn.
I GAEL GWYBODAETH
Ysgrifennodd y Brenin Harri siarter frenhinol (dogfen gyfreithiol) ar gyfer Iddewon Llundain. Yn ôl y siarter, beth oedd caniatâd i Iddewon ei wneud?
OEDDECH CHI'N GWYBOD?
Roedd llawer o bobl yn beio’r Iddewon am y Pla Du (Pla Bubonig) yn y 14eg ganrif, gan fod llai o Iddewon wedi marw ohono nag o bobl nad oeddent yn Iddewon. Mae’n debyg bod hyn oherwydd bod Iddewon yn golchi’n amlach gan fod Iddewon crefyddol yn golchi eu dwylo’n ddefodol pan fyddant yn deffro yn y bore a chyn bwyta , yn ogystal ag ymolchi mewn baddon defodol o’r enw ‘ mikva ‘. Nid oedd y rhan fwyaf o bobl yn yr Oesoedd Canol yn golchi llawer felly byddai germau wedi lledaenu’n haws!
MEDDWL BEIRNIADOL
Pam ydych chi’n meddwl bod Iddewon wedi cael eu gorfodi i wisgo hetiau a bathodynnau pigfain i’w hadnabod fel Iddewon?
GWIRIWCH EICH GWYBODAETH
1. Sut oedd barn y brenin ar y gymuned Iddewig?
2. Beth ddigwyddodd yn 1290 ?
3. Beth yw enllib gwaed ?