Rosh HaShana a Yom Kippur
Mae cylch y gwyliau a gyfarwyddir yn y Torah yn dechrau yn yr Hydref gyda Rosh HaShana , y Flwyddyn Newydd Iddewig – pen-blwydd y byd yn y bôn! ( Rosh = pen (o), Ha = y, Shana = blwyddyn)
Mae hefyd yn amser i hunanfyfyrio – amser i bobl feddwl am y flwyddyn ddiwethaf a meddwl am y flwyddyn i ddod.
Mae’r prif fwydydd traddodiadol yn cynnwys pethau melys , fel afal wedi’i drochi mewn mêl a chacen fêl , i ddymuno am flwyddyn dda, felys i ddod. Hefyd, pomgranad , sy’n llawn hadau, yn union fel yr ydym yn dymuno i’n blwyddyn i ddod fod yn llawn gweithredoedd da a ‘ mazal ‘ (lwc dda).
Bwyteir ḥallahCommonly written as challah, is traditional sweet bread eaten on shabbat in many Jewish households. crwn (bara traddodiadol ar gyfer achlysuron arbennig), yn lle’r hallah plethedig arferol. Mae hyn i symboleiddio’r byd (a blwyddyn arall sydd wedi mynd heibio ers creu’r byd) a chylch parhaus y tymhorau a’r blynyddoedd. Bwyteir hwn hefyd gyda mêl!
Mae’n ddiwrnod i ganu utgyrn… ( Numeri 29)
Mae corn yr hwrdd, neu shofar yn Hebraeg, yn cael ei chwythu ar Rosh HaShana mewn gwahanol ffyrdd, gan wneud 4 math o sain. Mae hyn i gyhoeddi dechrau’r flwyddyn newydd yn gyhoeddus. Mae hefyd yn alwad ysbrydol i’r enaid i ddeffro ac asesu sut mae bywyd yn mynd a pha newidiadau sydd angen eu gwneud i’w wella.
Mae hyn yn cael ei ddilyn ddeng niwrnod yn ddiweddarach gan Yom Kippur – ‘ Dydd y Cymod’ yn Saesneg. Mae’n ddiwrnod difrifol o hunanfyfyrio , gan adolygu ein hymddygiad dros y flwyddyn ddiwethaf a cheisio dechrau’r flwyddyn newydd yn gadarnhaol. Mae’n gyfle i ymddiheuro i bobl ac i Dduw . Darllenir stori Jona mewn synagogau gan ei bod yn ymwneud â maddeuant a throi dalen newydd…
Gelwir y cyfnod rhwng Rosh HaShana a Yom Kippur yn ‘Deg diwrnod o edifeirwch ‘.
Mae Iddewon crefyddol (a rhai Iddewon diwylliannol) yn ymprydio (ddim yn bwyta nac yn yfed) drwy’r dydd. Mae llawer o Iddewon yn treulio’r dydd cyfan yn y synagog yn gweddïo . Mae’n draddodiadol gwisgo dillad gwyn fel arwydd o burdeb neu ddechrau ‘llechen lân’. Mae hyd yn oed sgroliau Torah yn cael gorchuddion gwyn ar gyfer yr amser arbennig hwn o’r flwyddyn.
Mae traddodiadau eraill Yom Kippur yn cynnwys peidio â golchi na gwisgo dillad moethus fel lledr neu emwaith drud. Mae hyn i ddangos nad yr hyn sydd ar y tu allan sy’n cyfrif, ond eich ymddygiad a’ch gweithredoedd da. Mae llawer o Iddewon yn rhoi arian ychwanegol i elusen ar yr adeg hon o’r flwyddyn i’w hatgoffa eu hunain i fyw bywyd fel person da.
