Iddewon ym Mhrydain Heddiw
Heddiw, mae 250-300,000 o bobl yn uniaethu fel Iddewon yn y Deyrnas Unedig. Mae Iddewon Prydeinig y mae eu teuluoedd wedi symud yma am nifer o wahanol resymau ac o amrywiaeth eang o wledydd .
Mae mwyafrif Iddewon y DU yn byw yn Llundain , wedi’u canoli yng ngogledd Llundain, de Swydd Hertford ac Essex . Y prif ardaloedd eraill o boblogaeth Iddewig yw Manceinion, Leeds, Glasgow, Caerdydd, Brighton, Bournemouth, Gateshead, Birmingham a Southend, er bod cymunedau Iddewig llai wedi’u gwasgaru ledled y DU mewn dros 70 o drefi a dinasoedd.
Amrywiaeth o fewn Cymuned Iddewig y DU
Mae yna Iddewon Prydeinig Ashkenazi
Jewish group and culture primarily developed around Central or Eastern Europe., SephardiDescribes Jews of Spanish or Portuguese decent., MizrahiDescribes Jews from Central and West Asian countries, often Arabic-speaking countries. (a mwy), y mae eu teuluoedd wedi dod o lawer o wledydd gwahanol ledled y byd, gan ddod â’u traddodiadau diwylliannol gyda nhw.
Mae gan Iddewon Prydain amrywiaeth eang o farnau am Dduw, Iddewiaeth a sut i fyw ‘bywyd Iddewig’ hefyd. Gallant berthyn i gymuned a mynychu synagog a digwyddiadau yno. Gallant fod yn rhan o elusennau Iddewig neu sefydliadau diwylliannol . Efallai nad ydynt yn rhan o unrhyw gymuned ond bod ganddynt hunaniaeth Iddewig o hyd oherwydd eu credoau crefyddol neu eu hanes teuluol . Mae cymunedau Iddewig HarediAn ideology within Judaism (see ‘Branches of Judaism page’ for more details). , Uniongred , MasortiAn ideology within Judaism (see ‘Groups within Judaism’ page for more details). , Diwygiedig a Rhyddfrydol bywiog ledled y DU, yn ogystal â llawer o Iddewon seciwlar .
Yng nghyfrifiad 2021:
- Roedd 76.3% o Iddewon Cymru a Lloegr yn nodi eu bod yn Iddewon fel eu crefydd yn unig.
- Roedd 18.2% o Iddewon Cymru a Lloegr yn nodi eu bod yn Iddewon ar y cyd fel eu crefydd a'u hethnigrwydd.
- Nododd 5.6% o Iddewon Lloegr a Chymru eu bod yn Iddewig fel ethnigrwydd yn unig.
I GAEL GWYBODAETH
A oes grwpiau crefyddol neu ddiwylliannol eraill yn y DU sydd â llawer o amrywiaeth o fewn y grŵp?
MEDDWL BEIRNIADOL
1. Pam y byddai rhai Iddewon yn dweud mai bod yn Iddewig yw eu crefydd , ond byddai eraill yn dweud mai eu hethnigrwydd (diwylliant a hanes) ydyw?
2. A yw eich ethnigedd (diwylliant a hanes) yn wahanol i’ch crefydd?
3. Meddyliwch am eich cenedligrwydd (y wlad y cawsoch eich geni ynddi). A yw hyn yr un peth â’ch ethnigedd? A oes gennych yr un cenedligrwydd â’ch rhieni? Mae’n bosibl nad oes!
OEDDECH CHI'N GWYBOD
Cyfrifiad 2022 yr Alban oedd y tro cyntaf i Iddewon gael y dewis i ddiffinio eu hunain yn ôl ethnigrwydd, yn ogystal â neu yn lle crefydd . Yng Nghymru a Lloegr dim ond opsiwn yn y cwestiwn am grefydd yw ‘Iddewig’. Mae Bwrdd Dirprwyon Iddewon Prydain yn ymgyrchu dros i ‘Iddewig’ fod yn opsiwn yn y cwestiwn ethnigrwydd hefyd.
GWIRIWCH EICH GWYBODAETH
1. Tua faint o Iddewon sydd ym Mhrydain heddiw ?
2. Pa ddinas mae mwyafrif Iddewon Prydain yn byw ynddi heddiw?
3. A yw Iddewon Prydain heddiw yn gweld bod yn Iddewig fel eu crefydd neu eu hethnigrwydd ?