Coroni Gwilym Goncwerwr. Cronicl Priordy Eglwys Gadeiriol Rochester. Lloegr, tua 1100-tua 1650
Ym 1066 , cipiodd Dug Normandi, Gwilym Goncwerwr , goron Lloegr. Sefydlodd weinyddiaeth newydd, gan ddod â llawer o’i gefnogwyr Ffrengig dros y Sianel, gan gynnwys yr Iddewon cyntaf i gael eu cofnodi ym Mhrydain . Masnachwyr oedd y rhain yn bennaf, a symudodd i Lundain a dechrau gwreiddio. Roeddent yn siarad Ffrangeg ac yn gwybod rhywfaint o Ladin a Hebraeg.
Mae hanes Iddewon ym Mhrydain yn un o donnau o fewnfudo. Dyma oedd y don gyntaf, yn yr 11eg ganrif .
Benthyca Arian a Masnachwyr
Dim ond mewn nifer fach o alwedigaethau yr oedd Iddewon yn gweithio, oherwydd rheolau gan awdurdodau’r Eglwys a brenhinoedd ynghylch pa swyddi yr oeddent yn cael eu gwneud. Ni chaniatawyd i Iddewon fod yn berchen ar dir chwaith. O ganlyniad i’r cyfyngiadau hyn ac oherwydd nad oedd Cristnogion yn cael benthyg arian i’w gilydd am log, daeth benthyca arian , gwystlo a masnachu yn gysylltiedig ag Iddewon, yn aml mewn ffordd negyddol. Mae’r ddelwedd farus hon o ‘ wneud arian ‘ yn parhau i fod yn un o’r stereoteipiau gwrthsemitig mwyaf cyffredin sy’n dal i gael ei gredu’n anghywir ac yn niweidiol am Iddewon heddiw.
Ffenestr wydr lliw yn dangos Seren Dafydd Iddewig o Eglwys Gadeiriol Lincoln, y cafodd ei hadeiladu ei hariannu'n rhannol gan yr Iddew Prydeinig Aaron o Lincoln yn y 12fed ganrif. Ffynhonnell: JTrails – y llwybr treftadaeth Eingl-Iddewig Cenedlaethol, sy'n archwilio lleoedd a phwyntiau diddorol Prydeinig-Iddewig.
Y Tu Hwnt i Lundain
Erbyn y 12fed ganrif, roedd Iddewon wedi sefydlu cymunedau ledled Lloegr . Roedd y gymuned fach wedi tyfu i tua 5,000 o bobl , mewn trefi fel Lincoln, Efrog, Caerwrangon, a Rhydychen.
I GAEL GWYBODAETH
Pwy oedd Licoricia a beth oedd hi’n ei wneud?
MEDDWL BEIRNIADOL
1. O 1066 ymlaen, dim ond yn Llundain yr oedd Iddewon yn byw tan y flwyddyn 1135 (69 mlynedd). Pam ydych chi’n meddwl bod hyn wedi digwydd?
2. Sut ydych chi’n teimlo am bobl yn cael eu cyfyngu yn yr hyn y gallant ei berchen a’r hyn y gallant ei wneud oherwydd eu ffydd neu eu grŵp ethnig ?
GWIRIWCH EICH GWYBODAETH
1. Beth ddigwyddodd yn 1066 ?
2. Pam roedd llawer o Iddewon yn Lloegr yn gweithio ym maes benthyca arian a gwystlo bryd hynny?
3. Ym mha ddinas yr oedd yr holl Iddewon cyntaf yn Lloegr yn byw?