Iddewon Sbaenaidd a Phortiwgalaidd

(C) Blake Ezra Photography 2023 @BlakeEzraPhoto info@blakeezraphotography.com

Gan fod Iddewon bellach yn ddiogel yn gyfreithiol i ymarfer eu ffydd, roeddent yn teimlo’n fwy sefydlog yn byw yn Lloegr. Prynodd y gymuned dir ar gyfer mynwent yn Llundain ac ym 1701, agorwyd Synagog Bevis Marks, y synagog bwrpasol gyntaf yn y DU, gan y gymuned Sbaenaidd a Phortiwgeaidd Sephardi yn Ninas Llundain . Mae’n dal yno heddiw, mewn defnydd rheolaidd. Mae’n adeilad hardd, yn seiliedig ar gynllun synagog yn Amsterdam. Roedd taid y prif weinidog Benjamin Disraeli yn aelod o’r synagog hon.

Ar yr adeg hon roedd Iddewon yn siarad Sbaeneg neu Bortiwgaleg . Fe wnaethon nhw gymathu (cyfuno) yn gyflym i gymdeithas Lloegr. Roedd y gymuned yn rhifo tua 3–4,000 . Sefydlodd saith ‘Deputados’ (cynrychiolwyr) o’r gymuned Sbaenaidd a Phortiwgaleg Fwrdd Dirprwyon Iddewon Prydain ym 1760 i gynrychioli pryderon y gymuned Iddewig i’r llywodraeth – rhywbeth y mae’n dal i’w wneud hyd heddiw.

I GAEL GWYBODAETH

Mae gan synagog Bevis Marks yn Llundain saith canhwyllbren pres yn hongian o’r nenfwd (fel y gwelir yn y llun uchod). Mae’r un yn y canol yn fwy na’r lleill. Beth maen nhw’n ei gynrychioli?

MEDDWL BEIRNIADOL

Pa wahaniaeth ydych chi’n credu a wnaeth i’r gymuned Iddewig yn Lloegr gael ei synagog gyntaf erioed ? A yw’n bwysig i bob grŵp ffydd neu ideolegol gael ei ofod corfforol ei hun?

GWIRIWCH EICH GWYBODAETH

1. Beth a adeiladwyd ym 1701 ?

2. Pam y sefydlwyd Bwrdd Dirprwyon Iddewon Prydain ?