Sukkot – Gŵyl y Cytiau
Ystyr Sukkot yw cytiau . Mae’r ŵyl wythnos o hyd hon yn cofio’r llochesi dros dro a adeiladodd yr Israeliaid ac a fu’n byw ynddynt yn ystod eu taith 40 mlynedd ar draws yr anialwch i Israel ar ôl gadael yr Aifft. Mae llawer o deuluoedd yn adeiladu sukkah (unigol o sukkot) yn eu gardd, lle maent yn bwyta, yn croesawu gwesteion, ac yn treulio amser yn ystod yr ŵyl. Mae rhai pobl hyd yn oed yn cysgu yn eu sukkah! Ni ddylai sukkah gael to parhaol ac mae’n hanfodol gallu gweld trwy’r to i’r awyr.
Mae Sukkot yn disgyn ar ddechrau’r hydref , pan fydd cnydau’n cael eu cynaeafu, felly mae hefyd yn ŵyl gynaeafu . Pan oedd Teml Iddewig, byddai Iddewon yn teithio yno ar Sukkot, gan gymryd rhai o’u ffrwythau cyntaf o’r cynhaeaf hydref i ddangos diolchgarwch i Dduw. Mae pobl sy’n adeiladu sukkah yn eu haddurno â ffrwythau, llysiau a blodau i gofio hyn.
Roedd diwylliant Iddewig a’r calendr yn yr hen amser, (yn union fel llawer o ddiwylliannau hynafol), wedi’u strwythuro’n fawr o amgylch y flwyddyn amaethyddol . Mae hyn oherwydd bod pobl wedi’u heffeithio’n fawr gan ddiffyg glaw. Byddai cnwd gwael yn golygu blwyddyn anodd iawn. Diwedd Sukkot yw dechrau’r hydref – dechrau’r tymor glawog yn Israel, felly’r amser pan fydd Iddewon yn gweddïo’n draddodiadol am law:
"Tro atom ni, Dduw… paid â dal dŵr yn ôl. Ti yw ein Harglwydd Dduw, sy'n peri i'r gwynt chwythu a'r glaw ddisgyn. Am fendith ac nid am felltith. Am fywyd ac nid am farwolaeth. Am ddigonedd ac nid am ddiffyg."
(Darn o'r weddi am law)
Yn draddodiadol ar Sukkot, mae pedwar rhywogaeth o blanhigion – cangen palmwydd, dail helygen, dail myrtwydd a ffrwyth sitron – yn cael eu casglu neu eu prynu. Fe’u gelwir yn lulav ac etrog yn Hebraeg. Cânt eu bendithio ac yna eu chwifio i chwe chyfeiriad, gan gynrychioli Duw ym mhobman.
I GAEL GWYBODAETH
1. Pa bedair rhan o’r corff y dywedir bod y ‘ pedair rhywogaeth ‘ yn eu cynrychioli? Pam y byddai’r rhannau corff hyn yn cael eu hystyried yn bwysig mewn cysylltiad â byw bywyd crefyddol ?
2. Roedd SukkotThe autumn festival of booths/huts. yn un o’r 3 ‘gŵyl traed’ lle’r oedd Iddewon yn teithio i’r Deml yn Jerwsalem i ddod â’u cynnyrch. Ar ba 2 ŵyl arall yr arferai hyn ddigwydd?
MEDDWL BEIRNIADOL
1. Sut ydych chi’n meddwl y byddech chi’n teimlo wrth gysgu dros nos mewn cwt bregus heb waliau solet na tho? Sut allai’r teimladau hynny fod yn gysylltiedig â ffydd yn Nuw ?
2. A oes angen neu fudd i anffyddiwr (rhywun nad yw’n credu yn Nuw) ddangos diolchgarwch am gael digon o fwyd i’w fwyta? Os oes, beth allai fod yn ffordd dda iddyn nhw ddangos eu diolchgarwch?
3. Rydym ni yn y DU yn gallu prynu cynnyrch o bob cwr o’r byd, ar unrhyw adeg o’r flwyddyn yn ein harchfarchnad leol! Ydy hyn yn beth da ? A oes unrhyw anfanteision i argaeledd mor hawdd ac eang o fwyd?
OEDDECH CHI'N GWYBOD?
Traddodiad o Sukkot yw bod yn groesawgar a gwahodd gwesteion i’ch sukkahA temporary booth / hut built for the festival of Sukkot.. Mae hyn hyd yn oed yn mynd cyn belled â gwahodd cymeriadau Beiblaidd yn symbolaidd i’r sukkahA temporary booth / hut built for the festival of Sukkot. – un gwahanol bob nos o Sukkot! Gelwir y traddodiad hwn yn ‘ ushpizin ‘ sy’n golygu ‘ gwesteion ‘ mewn Aramaeg (iaith hynafol yr arferai llawer o Iddewon ei defnyddio).
GWIRIWCH EICH GWYBODAETH
1. Beth mae’r gair Sukkot yn ei olygu ?
2. Beth yw’r cysylltiad rhwng gŵyl Sukkot a’r Deml Iddewig ?
3. Faint o rywogaethau o blanhigion sy’n cael eu casglu at ei gilydd ar gyfer bendith arbennig ar Sukkot?